Τουρκαλβανοί vs Μιρδιτών.

Η Mirdita είναι μια περιοχή στη βόρεια Αλβανία, της οποίας οι κάτοικοι απαρτίζουν την φυλή των Μιρδιτών και είναι καθολικοί στο θρήσκευμα. Κατά την μακρόχρονη τουρκοκρατία, οι Τουρκαλβανοί (οι οποίοι σήμερα παριστάνουν τους Αλβανούς πατριώτες) πολεμούσαν συνεχώς εναντίον τους, ώστε να τους υποτάξουν. Όταν οι Μιρδίτες έχασαν εντελώς τις ελπίδες τους με τον Πάπα να κωφεύει στις εκκλήσεις τους για βοήθεια, δέχτηκαν την υποταγή, αλλά εξασφάλισαν σημαντικά προνόμια για την περιοχή τους με κυριότερο τη διατήρηση της θρησκείας τους.

Συνεπώς οι Αλβανοί μουσουλμάνοι δεν επετίθεντο μόνο κατά των υπολοίπων λαών για χάρη των Τούρκων, αλλά και εναντίον των ίδιων τους των συμπατριωτών. Έτσι η γνωστή ρήση "η θρησκεία του Αλβανού, είναι ο αλβανισμός" είναι ψεύδος και ειπώθηκε ακριβώς για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση που επικρατούσε.

"ἐν τῷ μεταξύ τούτῳ οἱ χριστιανοὶ τοῦ Δυτικοῦ δόγματος, Μεριδῖται καλούμενοι, ὑπαγόμενοι εἰς τὴν ἄλλοτε περίδοξον ἐπικράτειαν τοῦ Γεωργίου Καστριώτου, ἀντιστάντες ἐπὶ ἱκανὰ ἔτη κατὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων προσβολῶν τῆς Σουλτανικῆς δυνάμεως καὶ τῶν ληστρικῶν ἐπηρειῶν, ὅσας οἱ πρὸ καιροῦ τουρκίσαντες ὁμόφυλοί των Αλβανοὶ καὶ οἱ γειτνιάζοντες Γκέγκιδες ἔπραττον ἀδιακόπως ἐναντίον των, καὶ μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν ἐλπίδα σωτηρίας, διότι καὶ ὁ Πάπας καὶ οἱ ἄλλοι χριστιανοί Ηγεμόνες εκώφευον εἰς τὰς ἐπιμόνους ἐξαιτήσεις των, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αὐτονομίας των, ἠναγκάσθησαν τέλος πάντων, ἵνα ὑποταχθῶσιν εἰς τοὺς ὁσημέραι αὐξάνοντας καὶ ἐνισχυομένους ἐχθρούς των, καὶ τὴν ὑποταγήν των παρεχώρησαν ὑπὸ τὴν συνθήκην προνομίων τινῶν, δηλ: τὸ μὴ ὑποβάλλεσθαι εἰς κεφαλικὸν φόρον, τὸ ἔχειν ἐλευθερίαν εἰς τὸ ὁπλοφορεῖν, τὸ ἐκτελεῖν ἀκωλύτως πάντα τὰ τῆς θρησκείας των, καὶ τὸ ἔχειν ἐν τῷ μέσῳ αὐτῶν ἀρχηγοὺς τοῦ θρησκεύματός των, ὅσους καὶ ὁποίους κατὰ καιρὸν ὁ Πάπας ἀποστέλλει ἐκεῖσε. Οὕτως οὗτοι ὑποταγέντες ἔζων ἤδη ἐπαγρυπνοῦντες ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ ἀσφαλείας των, καὶ ἀντικρούοντες γενναίως πᾶσαν ἀπόπειραν τῶν βασιλικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν γειτνιαζόντων ὀθωμανῶν, ὁσάκις ἐγίγνετο τοιαύτη πρὸς ἀποστέρησιν ἢ πρὸς ἁρπαγὴν τῆς περιουσίας των."

Πηγή: Π. Αραβαντινού "Χρονογραφία της Ηπείρου : των τε ομόρων ελληνικών και ιλλυρικών χωρών διατρέχουσα κατά σειράν τα εν αυταίς συμβάντα από του σωτηρίου έτους μέχρι του 1854"